In cosmetica komen verschillende ingrediënten voor die in wetenschappelijke studies als hormoonverstorend worden gezien. Deze stoffen kunnen zomaar in jouw shampoo, make-up, haarverf of deo zitten en kunnen via de huid in je bloedbaan terechtkomen.
Dat is natuurlijk slecht nieuws en daarom leggen wij hieronder uit om welke stoffen het gaat en hoe je ze kan vermijden. Onderaan dit artikel staat een check list met de INCI (dat zijn de officiële ingrediënten-namen zoals die verplicht op alle producten moeten staan vermeld). Daarmee kan je alle producten checken die je nu gebruikt. Uiteraard verkopen wij geen producten waar dit soort hormoonverstorende stoffen in voorkomen, dus bij ons kan je met een gerust hart winkelen, zonder dat je hier op hoeft te letten.
Hieronder vind je een overzicht van de belangrijkste groepen stoffen, inclusief toelichting en INCI-namen.
Parabenen (conserveringsmiddelen)
Parabenen worden gebruikt om producten langer houdbaar te maken en bacteriegroei te voorkomen. Bekende varianten zijn methylparaben (methylparabeen), ethylparaben (ethylparabeen), propylparaben (propylparabeen) en butylparaben (butylparabeen).
Studies laten zien dat parabenen een oestrogeenachtige werking kunnen hebben.
Ftalaten (vaak in parfum)
Ftalaten worden gebruikt om geurstoffen langer te laten hechten en stabiel te maken. Voorbeelden zijn diethyl phthalate (DEP), dibutyl phthalate (DBP) en dimethyl phthalate (DMP).
Deze stoffen staan erom bekend dat ze vaak niet apart op het etiket staan, omdat ze kunnen schuilgaan onder de term “parfum” of “fragrance”. Wil je blootstelling vermijden, dan is het vermijden van geparfumeerde producten de meest zekere keuze. Of kies voor producten die alleen natuurlijke geurstof bestaand uit etherische olie bevatten.
Chemische UV-filters (zonnebescherming)
Sommige UV-filters worden in verband gebracht met hormonale activiteit in laboratoriumstudies. Voorbeelden zijn oxybenzone (benzophenone-3), homosalate, octinoxate (ethylhexyl methoxycinnamate) en octocrylene.
Deze stoffen worden gebruikt in zonnebrandcrèmes en dagverzorging met SPF. Wij verkopen alleen producten met minerale zonnefilters die geen hormoonverstorende werking hebben.
Antibacteriële stoffen
Triclosan en triclocarban zijn antibacteriële middelen die vroeger veel werden gebruikt in zeep en tandpasta. Ze worden in verband gebracht met mogelijke effecten op het hormonale systeem en zijn in de Europese cosmetica grotendeels verboden of sterk beperkt, maar kunnen soms nog wel voorkomen in medische desinfectiemiddelen en industriële zeep.
Synthetische antioxidanten
BHA (butylhydroxyanisol) en BHT (butylhydroxytolueen) worden toegevoegd om oliën en vetten stabiel te houden. In sommige dierstudies zijn hormonale effecten waargenomen.
Parfum en geurstoffen
De term “parfum” of “fragrance” is een verzamelnaam voor een mix van geurstoffen. Hierin kunnen ook ftalaten en synthetische musks aanwezig zijn die niet afzonderlijk op het etiket vermeld staan, maar wel jouw hormoonhuishouding negatief kunnen beinvloeden.
Omdat de exacte samenstelling niet transparant is, (fabrikanten maken hier gebruik van bedrijfsgeheim om hun unieke geur formule geheim te houden voor de concurreert) wordt parfum vaak gezien als een mogelijke verborgen bron van hormoonverstorende stoffen. In natuurlijke producten, zoals wij die verkopen, wordt als geurstof alleen gebruik gemaakt van etherische olie, dus niet van synthetische geurstoffen. De term Parfum of Fragrance kan bij natuurlijke producten dus aangeven dat er etherische oliën inzitten en slaat dan niet op een mix van chemicaliën. Bij niet natuurlijke producten kan je beter alle producten met parfum of fragrance vermijden, omdat het hier om een cocktail van chemicaliën gaat.
Sulfaten (reinigende schuimmiddelen)
Sulfaten waaronder sodium lauryl sulfate (SLS) en sodium laureth sulfate (SLES) worden gebruikt om schuim en reiniging te verbeteren. Ze zitten in vrijwel alle soorten shampoos, vloeibare zeep, schoonmaakmiddelen en douchegel (ook van natuurlijke merken). Wij verkopen geen producten waar sulfaten inzitten.
SLS kan werken als een “penetration enhancer”, waardoor andere stoffen makkelijker door de huidbarrière kunnen dringen. SLS kan verontreinigd zijn met 1,4-dioxaan, een bekende kankerverwekkende stof. SLS kan giftig zijn voor waterorganismen. Onderzoek laat zien dat sulfatering (het gebruik van sulfaten) een belangrijke manier is waarop het lichaam hormonen afbreekt en inactiveert. Sommige chemische stoffen kunnen dit proces remmen, wat kan leiden tot hormonale onevenwichten.
PEG’s (polyethyleenglycolen)
PEG-verbindingen worden gebruikt als emulgator en oplosmiddel.
PEG’s worden geproduceerd via een proces dat ethoxylering heet. Hierbij kunnen sporen van onzuiverheden ontstaan, zoals 1,4-dioxaan en ethyleenoxide. 1,4-dioxaan wordt door instanties zoals de EPA gezien als een potentiële hormoonverstorende stof die oestrogeen kan nabootsen, terwijl ethyleenoxide wordt gekoppeld aan reproductieve risico’s. Daarnaast kunnen PEG’s de huidbarrière verzwakken, waardoor andere stoffen in cosmetica, zoals parabenen of ftalaten, dieper in de huid kunnen doordringen en sneller in de bloedbaan terechtkomen.
Aluminiumverbindingen
Aluminiumverbindingen zoals aluminum chlorohydrate en aluminum zirconium compounds worden vooral gebruikt in deodorants.
Aluminium wordt erkend als een mogelijke hormoonverstorende stof (endocrine disrupting chemical, EDC) die kan werken als een metallo-oestrogeen, met oestrogeenachtige activiteit in het lichaam. Het kan de huid binnendringen, zich ophopen in weefsels en de hormoonregulatie verstoren. Onderzoek wijst op mogelijke verbanden tussen de ophoping van aluminium en een verhoogd risico op borstkanker, vooral door antitranspiranten, doordat het oestrogeenreceptoren en -signaleringsroutes kan verstoren.
Overige omstreden stoffen
Daarnaast worden in wetenschappelijke en consumentendiscussies ook stoffen genoemd zoals resorcinol (haarverf), bepaalde benzofenonen en siliconen zoals cyclopentasiloxane (D5). Uiteraard verkopen wij geen producten waar deze stoffen inzitten. Onze haarverf is 100% plantaardig en bevat geen chemische toevoegingen.
INCI winkel-checklist (neem deze mee als je gaat winkelen en check jouw eigen producten die je nu gebruikt)
Parfum / Fragrance / Aroma (kan ook uit alleen etherische olie bestaan en is dan wel veilig, maar vermijd bij twijfel)
Parabenen (methylparaben, ethylparaben, propylparaben, butylparaben)
Ftalaten (Diethyl Phthalate, Dibutyl Phthalate, Dimethyl Phthalate) (valt onder parfum, dus wordt vaak niet apart vermeld)
Oxybenzone
Benzophenone-3 (of een ander cijfer)
Homosalate
Octinoxate
Ethylhexyl Methoxycinnamate
Octocrylene
Sodium Lauryl Sulfate (SLS)
Sodium Laureth Sulfate (SLES)
Ammonium Lauryl Sulfate
Ammonium Laureth Sulfate
TEA-Lauryl Sulfate
TEA-Laureth Sulfate
Sodium Coco-Sulfate
Sodium Cetearyl Sulfate
Sodium Myreth Sulfate
Sodium Lauryl Sulfoacetate
Sodium Lauryl Sulfate
Disodium Laureth Sulfosuccinate
PEG-… gevolgd door een cijfer
Triclosan
Triclocarban
BHA (Butylated Hydroxyanisole)
BHT (Butylated Hydroxytoluene)
Aluminum Chlorohydrate
Aluminum Zirconium
Aluminum Hydroxide
Resorcinol
Cyclopentasiloxane (D5)
Bronnen
- Gore, A.C. & Cohn, B. (2020). Endocrine-Disrupting Chemicals in Cosmetics. JAMA Dermatology.
- Rivera-Núñez, Z. et al. (2022). Phenols, Parabens, Phthalates and Puberty. Current Environmental Health Reports.
- Santos, J. et al. (2021). Parabens as chemicals of emerging concern in the environment and humans. Science of the Total Environment.
- Carstensen, L. et al. (2022). Endocrine-disrupting potential of benzophenone UV filters. Journal of Hazardous Materials.
- Martín-Pozo, L. et al. (2021). Endocrine disrupting chemicals in cosmetics: occurrence and exposure. Talanta.
- Darbre, P.D. (2016). Aluminium and breast cancer: mechanisms and evidence. Journal of Inorganic Biochemistry.
Fenton, S.E. (2021). Endocrine-disrupting properties of aluminium compounds. Environmental Research. - Schneider, K. et al. (2005). Safety assessment of polyethylene glycols (PEGs) used in cosmetics. International Journal of Toxicology.
U.S. Environmental Protection Agency (EPA). 1,4-Dioxane and ethylene oxide: toxicological profiles and health assessments. - OECD (2006). Sodium lauryl sulfate (SLS): Screening Information Data Set (SIDS) Initial Assessment Report. Organisation for Economic Co-operation and Development.
CIR (Cosmetic Ingredient Review) Expert Panel (1983, updated assessments). Final report on the safety assessment of sodium lauryl sulfate and sodium laureth sulfate. International Journal of Toxicology.
